یکی از موضوعاتی مالکیت که امروزه در بین افراد رواج یافته داشتن مالکیت چند نفر بر سر یک ملک یا اموال منقول است. در دعوی اثبات مالکیت چند نفر ادعا بر این دارند که مالک ملک هستند. در این شرایط دادگاه میتواند مالک اصلی را مشخص کند و حق مالکیت را به وی دهد.
در این مسیر قوانین و مقرراتی وجود دارد که دانستن آنها باعث میشود شما این مسیر قانونی را به شکلی درست و سریعتر روید. در صورت ندانستن این قوانین و مقررات میتوانید از یک وکیل امور ملکی مشورت بگیرید. وکیل ملکی در مشاوره حقوقی، تنظیم دادخواست، جمع آوری مدارک و جلسات دادگاهی شما را همراهی مینماید.
برای دانستن تعریف دعوی اثبات مالکیت، شرایط لازم، مراحل طرح دعوا و جمع آوری مدارک در ادامه مقاله همراه ما باشید. ما در این مقاله تمامی موارد را و هر آنچه نیاز است شما درباره دعوی اثبات مالکیت بدانید برای شما فراهم آوردیم.
تعریف اثبات مالکیت
اثبات مالکیت به منظور به ثبت رساندن مالکیت فرد در زمینه اموال منقول است. این دعوی باید با داشتن مدارک کافی و داشتن ادله و شواهد کافی به دادگاه رجوع کرده و درخواست بازیابی مالکیت خود یا به ثبت رساندن مالکیت را داشته باشید.
این دعوی زمانی مطرح میشود که شخص دارای اسناد رسمی نباشد. در این حالت یکی از طرفین ادعای مالک بودن میکند یا ملک دارای چندین مالک میشود. شما میتوانید با انجام دادن مراحل زیر به شکل قانونی به حق مالکیت خود دست یابید.
شرایط لازم برای طرح دعوی اثبات مالکیت
طرح اثبات مالکیت نیاز به رعایت قوانین و داشتن مدارک و ادلههای مورد قبول است. دانستن این قوانین و شرایط علاوه بر تسریع مراحل باعث انجام آنها به صورت قانونی میشود. شرایط دعوی اثبات مالکیت به شرح زیر است:
- نبود سند رسمی مالکیت
یکی از مهمترین دلایلی که باعث دعوی مالکیت میشود، نداشتن سند رسمی است. در شرایطی که خریدار اصلی سند رسمی را دریافت نکرده باشد فروشنده میتواند در شرایط مختلف با سند عادی یا مبایعه نامه ملک را به فروش برساند و باعث طرح دعوی مالکیت شود. - وجود اختلاف در مالکیت
این در زمانی صورت میگیرد که چند فرد وجود داشته باشد که ادعای مالکیت داشته باشند. در این شرایط فرد فروشنده ملک را به چند نفر فروخته باشد، چنین شرایطی ممکن میشود. فرد باید از طریق دادگاه نسبت به گرفتن حق خود اقدام نماید. - ارائه مدارک معتبر
برای اینکه مالک اصلی ملک بتواند حق خود را اثبات نماید باید برای شکایت در دادگاه مدارکی داشته باشد که بتواند حق خود را اثبات نماید. این مدارک باید مدارک قید شده باشد و دارای اعتبار لازم برای بررسی توسط دادگاه باشند. مدارک لازمه در پاراگراف بعدی به شکل کامل شرح داده شده است. - ملک مورد دعوی باید مشخص و معین باشد
در طرح دعوی مالکیت باید مشخصات دقیق ملک مورد نظر مشخص باشد. باید در مدارکی که به دادگاه ارائه میدهید، مشخصات کامل ملک از نظر نوع کاربری، مشخصات مساحتی و موقعیت ملک مشخص شده باشد. درج کردن این اطلاعات باعث سریعتر انجام شدن مراحل پرونده حقوقی شما میشود.
مدارک لازم برای اثبات مالکیت
برای اثبات مالکیت خود در دعاوی اثبات مالکیت باید مدارک لازمه و معتبری را ارائه دهید تا دادگاه بتواند با بررسی آنها درستتر رأی خود را صادر کند. مدارک لازم برای اثبات مالکیت در دعوی اثبات مالکیت شامل موارد زیر است:
- ارائه سند رسمی ملک در صورت موجود داشتن
- ارائه قولنامه یا مبایعه نامه
- ارائه فیشهای واریزی مبلغ خرید ملک
- ارائه مدارک شناسایی فردی
- شهادت نامه شاهدین
- ارائه مدارک مربوطه درباره پرداخت مالیات ملک
- ارائه مشخصات ملک
مراحل طرح دعوی اثبات مالکیت
برای شکایت و ایجاد طرح دعوی باید به شکل قانونی با رجوع به مراجع قضایی اقدام نمایید. پس از رجوع با انجام فرایندهای قانونی که در این پاراگراف ذکر شده حق مالکیت با صدور حکم مشخص میشود. مراحل اصلی شکایت یا طرح دعوی به شکل زیر است:
- تنظیم دادخواست: این مرحله، اولین مرحله از دعوی اثبات مالکیت است. در این مرحله باید فرد دادخواستی را باید تنظیم کند که شامل اطلاعات فرد شاکی، توضیح آنچه اتفاق افتاده و مدارکی که موجود در دست دارید باشد.
- ارائه مدارک: در این مرحله فرد شاکی باید مدارکی را دال بر درست بودن حرف خود ارائه دهد. این مدارک شامل ارائه سند رسمی ملک در صورت موجود داشتن، ارائه قولنامه یا مبایعه نامه، فیشهای واریزی، مدارک شناسایی فردی، ارائه مشخصات ملک است.
- تشکیل جلسات دادرسی دادگاه: دادگاه پس از بررسی دادخواست و مدارک ارائه شده جلسات دادرسی را تعیین میکند. در جلسات دادرسی طرفین باید حضور داشته باشند و هر کدام از حق خود با توجه به مدارکی که ارائه دادند، دفاع کنند.
- بررسی قاضی و صدور حکم: قاضی پس از بررسی اسناد و مدارک، حکم را صادر مینماید. پس از اجرا شدن مراحل حکم با انجام شدن مراحل اداری آن، حکم اجرا میشود.
دعوای اثبات مالکیت در رویه قضایی
در توضیح دعوای اثبات مالکیت در رویه قضایی و قواعد و شرایط آن، باید گفت، در دادگاه های ایران، در خصوص پذیرش یا عدم پذیرش دعوای اثبات مالکیت، (در مواردی که دعوای اثبات مالکیت املاک دارای سند رسمی، با استناد به سند عادی، مطرح می شود و سند رسمی با سند عادی تقابل پیدا می کنند)، اختلاف نظر وجود دارد.
با این توضیح که مستفاد از مواد 22، 46، 47 و 48 قانون ثبت اسناد و املاک و رای وحدت رویه شماره 672 مورخ 1383/10/01 دیوان عالی کشور، بسیاری از قضات، در دعوای اثبات مالکیتی که با سند عادی، در خصوص مال دارای سند رسمی، مطرح می گردد، تنها شخصی را مالک می شناسند که دارنده سند رسمی است و از این رو، دعوای اثبات مالکیت با سند غیر رسمی را در خصوص مال دارای سند رسمی، مسموع نمی دانند.
در مقابل، در رویه قضایی دادگاه ها، برخی قضات، با استناد به رای وحدت رویه شماره 569 مورخ 1370/10/10 هیات عمومی دیوان عالی کشور، دعوای اثبات مالکیت با سند عادی یا غیر رسمی را در خصوص مال دارای سند رسمی، مسموع دانسته و به آن، رسیدگی می کنند.
نمونه دادخواست دعوای اثبات مالکیت
یکی از مهمترین مدارک در دعوای اثبات مالکیت، دادخواست مربوط به این دعوا است. افرادی که قصد تنظیم و نوشتن این دادخواست را دارند، میتوانند از کمک و مشاوره وکیل یا حقوقدان استفاده کنند یا از نمونههای دادخواست موجود در این زمینه بهره ببرند. در این مقاله حقوقی، فایل نمونه دادخواست دعوای اثبات مالکیت برای دانلود قرار داده شده است تا در صورت نیاز، خوانندگان محترم بتوانند از آن استفاده کنند.
نمونه دادخواست دعوای اثبات مالکیت
نمونه رای دعوای اثبات مالکیت
با توجه به اینکه بررسی آراء صادره در خصوص دعوای اثبات مالکیت، به خواهان و خوانده این دعاوی کمک میکند تا با دیدگاه روشنتری اقدام به طرح دعوا یا دفاع از آن نمایند، در این بخش از مقاله دینا، نمونهای از رایهای دعوای اثبات مالکیت در دادگاه بدوی و تجدید نظر ارائه شده است. این فایل در اختیار خوانندگان محترم قرار گرفته تا در صورت نیاز، از آن بهرهبرداری کنند.
رای وحدت رویه در خصوص اثبات مالکیت
با توجه به وجود اختلاف نظر در رویه قضایی در مورد دعوای اثبات مالکیت با سند عادی، خصوصاً زمانی که ملک دارای سابقه ثبتی و سند رسمی باشد، قضات به آرای وحدت رویه متفاوتی در این زمینه استناد میکنند. در ادامه، فایل رای وحدت رویه مربوط به اثبات مالکیت ارائه شده است که علاقهمندان میتوانند با کلیک بر روی گزینه دانلود در باکس زیر، اقدام به دریافت آن نمایند.
رای وحدت رویه در خصوص اثبات مالکیت
مرجع صالح رسیدگی به دعاوی اثبات مالکیت
در نظام قضائی ایران، دعاوی مربوط به اثبات مالکیت باید در دادگاه عمومی و حقوقی واقع در حوزهای که ملک مورد اختلاف در آن قرار دارد، مطرح شوند. به عبارت دیگر، در صورتی که درگیر اختلافی در زمینه مالکیت یک ملک باشید، باید پرونده خود را به دادگاهی ارجاع دهید که از نظر جغرافیایی و قانونی مسئول رسیدگی به مسائل مربوط به آن ملک است.
عدم استماع دعوی اثبات مالکیت
در خصوص عدم استماع دعوای اثبات مالکیت، باید اشاره کرد که در شرایطی که صدور حکم به نفع خواهان باعث تعارض بین رای دادگاه و سند رسمی موجود شود، دعوای اثبات مالکیت دیگر قابل استماع نخواهد بود.
به طور کلی، زمانی که برخی موانع قانونی برای رسیدگی به دعوا وجود داشته باشد، دادگاه بدون بررسی ماهیت دعوا، اقدام به صدور قرار عدم استماع خواهد کرد. در این صورت، طرفین پرونده میتوانند پس از رفع موانع موجود، دوباره اقدام به طرح دعوا نمایند.
برای مثال، اگر در قرارداد طرفین توافق کرده باشند که در صورت بروز اختلاف، ابتدا باید نظر داور مرضیالطرفین جلب شود، در این صورت باید قبل از مراجعه به دادگاه، به داور مراجعه کنند. چنانچه طرفین قبل از مراجعه به داور، مستقیماً اقدام به طرح دعوا در دادگاه کنند، دادگاه بدون رسیدگی به ماهیت دعوا، قرار عدم استماع صادر خواهد کرد.
رد دعوی اثبات مالکیت
در قوانین ایران، شرایط و مواردی وجود دارد که میتواند منجر به رد دعوای اثبات مالکیت شود. این دلایل در قوانین مختلف از جمله قانون ثبت و قانون آیین دادرسی مدنی پیشبینی شدهاند. در این بخش از مقاله، به برخی از مهمترین و رایجترین دلایل رد دعوی اثبات مالکیت اشاره میشود که عبارتند از:
یکی از مهمترین موارد رد دعوا، زمانی است که خواسته اثبات مالکیت نسبت به ملکی که دارای سند رسمی است، مطرح باشد. در چنین مواردی، به دلیل مغایرت با مواد 47 و 48 قانون ثبت، دعوا رد میشود.طبق مواد 84 و 107 قانون آیین دادرسی مدنی، در صورتی که یکی از شرایط زیر در دعوای اثبات مالکیت وجود داشته باشد، دعوا رد خواهد شد:
- عدم اهلیت خواهان: اگر خواهان به دلیل صغر سن، عدم رشد یا جنون قادر به طرح دعوا نباشد.
- عدم توجه دعوا به خوانده: یعنی خوانده صحیحی برای طرح دعوا معرفی نشده باشد.
- عدم محرز بودن سمت نماینده: اگر کسی که از طرف خواهان دعوا را طرح کرده، سمت قانونی نداشته باشد.
همچنین، در صورتی که حتی دعوای اثبات مالکیت ثابت شود، اما هیچ اثر قانونی از آن حاصل نگردد، دعوا رد میشود. به عنوان مثال، در مورد هبهای که قبض آن انجام نشده باشد، دعوا قابل قبول نیست.
اگر دعوا مبهم و ظنی باشد یا مورد دعوا از نظر شرعی و قانونی مشروع نباشد، همچنین اگر دعوا در موعد قانونی مطرح نشده باشد یا خواهان اثبات مالکیت، هیچگونه ذینفعی در پرونده نداشته باشد، این موارد نیز میتواند منجر به رد دعوا شود.
نتیجهگیری
دعوی اثبات مالکیت یکی از مهمترین حقوق در زمینه مالکیت و ملک است. هر فردی باید در چنین شرایطی با دانستن قوانین موجود در دعوی و دانستن شرایط موجود اقدام به طرح دعوی کند. در صورتی که دعوی با مدارک لازمه و کافی و با انجام قوانین درست انجام شود مراحل سریعتر انجام میشود.
در صورت نداشتن اطلاعات کافی در زمینه دعاوی اثبات مالکیت و وجود مواردی نظیر رد دعوی یا عدم استماع میتوانید با مشاوره با وکیل ملکی مشکلات خود را حل نمایید. وکیل ملکی در صورت وجود مشکل در زمینه اثبات مالکیت و طرح دعوی شما را همراهی مینماید.
در صورت وجود هرگونه سؤال و ابهام میتوانید با کارشناسان دیوان خرد در ارتباط باشید. کارشناسان دیوان خرد در روزهای اداری از ساعت 10 الی 17 پاسخگوی سوالات شما عزیزان هستند. در صورت خواست ارتباط می توانید از طریق فرم های اطلاعات در صفحه اول سایت و شماره های درج شده در سایت اقدام نمایید.
سوالات متداول
- دعوی اثبات مالکیت چیست؟ دعوی اثبات مالکیت به منظور طرح شکایت قانونی برای اثبات حق مالکیت فرد است.
- دعوی اثبات مالکیت مالی است یا غیر مالی؟ دعوی اثبات مالکیت به دلیل تعیین وضعیت حقوقی مالکیت غیر مالی محسوب میگردد.
- تفاوت عدم استماع و رد دعوی چیست؟ رد دعوی به معنای اعلام دادگاه بر نادرستی ادعای خواهان است. عدم استماع دعوی به معنای رعایت نکردن قانون و شرایط است.
